Teamreflectie die leidt tot een concrete afspraak

Team en pedagogisch handelen · Dreumesen en peuters

Een kort teamgesprek wordt bruikbaar wanneer je samen één situatie onderzoekt en daarna iets uitprobeert. Houd waarneming, mogelijke uitleg en de volgende afspraak helder uit elkaar.

Op deze pagina

• Begin met één gebeurtenis
• Houd zien en verklaren apart
• Kijk ook naar jullie eigen handelen
• Praktijkvoorbeeld: wachten bij de deur
• Maak de afspraak klein en uitvoerbaar
• Koppel teamafspraken aan passende ouderinformatie
• Plan wanneer je opnieuw kijkt

Begin met één gebeurtenis

In een overleg zegt een collega dat het buitenmoment vaak onrustig is. Daarmee is nog niet duidelijk welk deel van het moment aandacht vraagt. Kies samen één gebeurtenis: drie kinderen wachten bij de deur terwijl een ander kind nog een jas aantrekt. Beschrijf wie waar was en wat er werd gezegd, zonder namen of oordelen te gebruiken.

Een concreet moment maakt het mogelijk om verschillende ervaringen naast elkaar te leggen. De collega bij de garderobe kan iets anders hebben gezien dan de collega bij de deur. Geef beiden ruimte om aan te vullen. Wat ontbreekt in jullie beschrijving, kan een kijkvraag voor een volgend moment worden.

Houd zien en verklaren apart

Schrijf eerst op wat er zichtbaar gebeurde. Bijvoorbeeld: twee kinderen liepen terug naar de blokken nadat het buitenmoment was aangekondigd. De zin ze hadden geen zin om naar buiten te gaan is al een uitleg. Misschien klopt die, maar er zijn ook andere mogelijkheden. Het team kan nog niet weten wat ieder kind bedoelde.

Noteer daarom meerdere vragen wanneer jullie twijfelen. Hadden de kinderen de aankondiging gehoord? Waren zij nog met hun spel bezig? Was duidelijk waar zij naartoe konden? Een goed gesprek hoeft niet meteen één verklaring vast te zetten. Het mag duidelijk maken wat jullie verder willen onderzoeken.

Kijk ook naar jullie eigen handelen

Het Nederlands Jeugdinstituut beschrijft zes interactievaardigheden van pedagogisch professionals, waaronder sensitieve responsiviteit, respect voor autonomie en structuur bieden. Je kunt één vaardigheid als aandachtspunt gebruiken bij een gesprek over een concreet moment. Het onderstaande format is een eigen reflectiehulpmiddel, geen meetinstrument voor pedagogische kwaliteit.

Vraag bijvoorbeeld: hoe kondigden we de overgang aan, welke keuze kreeg het kind en hoe reageerden we op een vraag om hulp? Bespreek ook de organisatie van het moment. Een afspraak over taal werkt pas wanneer duidelijk is wie beschikbaar is om die taal en begeleiding te bieden.

Praktijkvoorbeeld: wachten bij de deur

Het team bekijkt een buitenmoment waarbij kinderen lang bij de deur stonden. De ene professional hielp bij jassen, de andere ruimde nog materiaal op. Collega’s merken op dat niemand duidelijk beschikbaar was voor de kinderen die klaar waren. Zij kiezen voor een andere verdeling: één begeleidt de garderobe, één de kinderen die klaar zijn.

Daarna kiezen ze een passende bezigheid op een vaste, veilige plek binnen de eigen groepsafspraken. Bij de terugblik volgen ze de wachttijd en de handelingen van de kinderen. De vraag is niet of iedereen stil blijft, maar of het moment werkbaar is en kinderen passende begeleiding krijgen.

Maak de afspraak klein en uitvoerbaar

Een afspraak bevat een herkenbaar moment, een handeling en een verdeling. We geven meer aandacht is moeilijk terug te zien. We benoemen bij het starten van de garderobe welke collega bij de jassen blijft en wie bij de kinderen is die klaar zijn geeft duidelijker richting.

Kijk meteen of de afspraak uitvoerbaar is bij verschillende bezettingen en routines. Als zij alleen onder ideale omstandigheden werkt, maak je haar kleiner of bespreek je welke organisatie nodig is. Zet ook neer wat je behoudt. Een reflectie hoeft niet te betekenen dat het bestaande handelen volledig verandert.

Koppel teamafspraken aan passende ouderinformatie

Wanneer een teamafspraak gevolgen heeft voor een dagelijkse routine, bedenk dan welke informatie ouders nodig hebben. Je kunt bijvoorbeeld uitleggen hoe kinderen ruimte krijgen om een deel van het aankleden zelf te proberen. Gebruik concrete taal en nodig ouders uit om te vertellen wat hun kind thuis prettig vindt.

Het NJi maakt onderscheid tussen de dagelijkse overdracht en onderwerpen die een apart gesprek vragen. Maak dezelfde afweging op de locatie. Bespreek een persoonlijke zorg niet uitgebreid in een drukke garderobe. Het ouderoverdrachtblad kan helpen om een voorbeeld, een vraag en een vervolgstap voor te bereiden.

Plan wanneer je opnieuw kijkt

Vul op het teamreflectieblad in wie wat probeert en wanneer jullie terugkijken. Kies vooraf een zichtbaar signaal. Bijvoorbeeld: welke stappen ondernemen kinderen bij het aankleden, welke hulp vragen zij en hoe beschikbaar zijn wij? Beschrijf later wat je werkelijk zag. Eén geslaagd moment bewijst nog niet dat een afspraak overal werkt.

Sluit de terugblik af met een keuze: behouden, aanpassen of nog een keer kijken. Deel de afspraak ook met collega’s die niet bij het gesprek waren, via de gebruikelijke werkwijze van het team. Zo wordt de reflectie onderdeel van het dagelijks handelen en krijgt de volgende bespreking een concrete basis.

Verder lezen en gebruiken

• Gratis teamreflectieblad
• Gratis werkblad ouderoverdracht
• Observeren tijdens spel
• Een betekenisvolle ouderoverdracht

Bronnen en verdieping

NJi: interactievaardigheden van de professional · NJi: ouders betrekken en informatie delen

De praktijkvoorbeelden, formats en stappen op deze pagina zijn eigen uitwerkingen van Pedagogisch Praktisch. Stem de toepassing af op de kinderen, de werkwijze en de afspraken van je organisatie.